Wklejam wpis z 27.08.2015 zamieszczony na salon 24. oraz pozostałe notki w tym temacie. Będę kontynuował ten temat wiec dobrze mieć je pod ręką
Organizacje pozarządowe w systemie koordynacji interwencji z Funduszy Europejskich w sektorze zdrowia (1)
„Minister zdrowia prof. Zembala – na pierwszym posiedzeniu Komitetu Sterującego (KS) – podkreślił, że w perspektywie finansowej na lata 2014-2020 Polska uzyskała ok. 12 mld zł na realizację inwestycji w obszarze ochrony zdrowia. To blisko trzykrotnie więcej niż w latach 2007-2013”. Oznacza to spore środki? Kto będzie odpowiadał za ich wydanie? Oczywiście rząd, to nie ulega watpliwości. Ale czy – gdyby (oczywiście tylko hipotetycznie) środki te zostały źle wykorzystane – będziemy mogli powiedzieć, że nic nie mogliśmy na to poradzić? Nie, jeśli nie spróbujemy wykorzystać narzędzi, które mamy, aby monitorować (a czasem nawet więcej) działania rządu (i regionalnych samorządów jako Instytucji Zarządzających).
Warto więc zajrzeć do dokumentu „Krajowe ramy strategiczne. Policy paper dla ochrony zdrowia na lata 2014-2020” .
W kwestii operacyjnej (technicznej) głównym podmiotem będzie Komitet Sterujący (KS), którego rola polega na „koordynacji interwencji” (wiele różnych działań) i „monitoringu realizacji działań”. Jednak najważniejszy jest udział KS w procesie wyboru projektów. W dokumencie schemat jest prosty. KS rekomenduje kryteria wyboru projektów (na pierwszym posiedzeniu takie kryteria zostały zaproponowane i przyjęte, ale – patrz poniżej – nie są one jakość szczególnie dopracowane (rzekłbym – tymczasowe, bo na ich podstawie nic koordynować sie nie da). Kryteria te są przyjęte przez Komitety Monitorujące (KM) poszczególnych programów (POIŚ, POWER, poszczególne RPO) i na tej podstawie Instytucja Zarządzająca (lub Pośrednicząca) IZ/IP zgłasza propozycje interwencji do planu działań, które są przedmiotem obrad KS. Następnie wpisuje się kryteria wyboru do planu działań i na tej podstawie dokonuje się ostatecznych wyborów. Niby wszystko jasne, ale jak to będzie wyglądało, “wyjdzie w praniu”.
UWAGA! Na którymś z KS okazało się, że procedura jest inna. IP danego programu (np. regionalnego) przedstawia propozycje na KS, który to akceptuje i dopiero wtedy staje on na odpowiedni KM. Oznacza to, ze jeśli propozycje IP nie zostaną skonsultowane przed decyzja KS to KM będzie pod dużą presja akceptowania zmian. |
Tu warto dodać, że KS – choć formalnie jest podkomitetem Komitetu ds. Umowy Partnerstwa, (KUP) ma z nim dość luźny związek. Nawet jeśli chodzi o organizacje, to Rada Działalności Pożytku Publicznego (ta, która wydelegowała przedstawicieli organizacji do KUP) będzie prowadziła wybór trzech członków KS (na razie zastępuje ich dwóch pozarządowych członków KUP i jedna osoba wskazana przez Ministerstwo). Jedyne, co udało się wywalczyć w regulaminie KUP, to konieczność przedstawiania na posiedzeniach KUP sprawozdania z działania KS.
Tak więc w dużej mierze kwestie dotyczące interwencji w obszarze zdrowia (jeśli mówimy o organizacjach pozarządowych) mogą być kontrolowane na poziomie poszczególnych KM i na poziomie KS. Czy oznacza to, że możliwa jest tu współpraca? Zobaczymy. Formalnie, o ile mi wiadomo, tylko w Programie Operacyjnym Wiedza Edukacja Rozwój mamy w składzie KM przedstawiciela organizacji pozarządowej działającej w obszarze ochrony zdrowia (Pan Arkadiusz Gawrych jako członek komitetu oraz Pani Anna Łapińska jako zastępca członka komitetu).
Oczywiście współpraca przedstawicieli organizacji pozarządowych działających w tym obszarze nie zamyka się jedynie do relacji członkowie KUP, członkowie KS i członkowie KM, ale to są podstawowe elementy układanki. O innych kiedy indziej.
Konieczna jest społeczna mapa potrzeb zdrowotnych.
Unia domaga się od Polski racjonalności wydatków w służbie zdrowia. System ten ma się opierać na stworzonej mapie potrzeb zdrowotnych i dopasowanego do niej planu działań. W obecnej chwili wygląda na to, że Mape potrzeb przygotuje Ministerstwo Zdrowia z NFZ-tem zaś plan działań zostanie „sklejony” z propozycji, które złożą poszczególne Instytucje Zarządzające .. Rola obywateli i ich organizacji może się ograniczyć jedynie do klaskania. Takie nastawienie administracji do roli NGO widac zresztą w myśleniu urzędników od samego początku.
Pozorny dialog
Nie mówie tu o dziwnym układzie Ministerstwo Zdrowia a nieformalny Dialog dla Zdrowia. Odwołuje sie do faktów prawnych. Czytając np. Ustawę o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych widzimy co prawda iż „do zadań ministra właściwego do spraw zdrowia w zakresie objętym ustawą należy w szczególności: (…) współdziałanie z organizacjami pozarządowymi o charakterze regionalnym lub ogólnokrajowym działającymi na rzecz ochrony zdrowia”, i to już koniec.Oto bowiem, „Minister oraz jednostka samorządu terytorialnego sporządza projekt programu polityki zdrowotnej na podstawie map potrzeb zdrowotnych. (…) Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny na podstawie Map Regionalnych sporządza Ogólnopolską Mapę Potrzeb Zdrowotnych, zwaną dalej „Mapą Ogólnopolską”.. Jak to się robi. Prosto „Tworzy się Wojewódzką Radę do spraw Potrzeb Zdrowotnych, zwaną dalej „Wojewódzką Radą”. W skład Wojewódzkiej Rady wchodzą konsultanci wojewódzcy oraz ośmiu członków wyróżniających się wiedzą w zakresie zdrowia publicznego powołanych przez wojewodę, w tym” oczywiście nie ma przedstawicieli organizacji pozarządowych, nie ma reprezentantów tych najbardziej zainteresowanych (pacjentów) i nie ma przedstawicieli tych, którzy powinni monitorować publiczne działania (organizacji rzeczniczych)
Podobne podejście mieliśmy i w próbach tworzenia Komitetu Sterującego ds. Zdrowia, gdzie początkowo (udało się to zmienić ) organizacje pacjencie maiły mieć tylko jednego reprezentanta i to jako obserwatora.
Również w procedowanej ustawie o o zdrowiu publicznym tworzy się Radę do spraw Zdrowia Publicznego, ale jest tylko jeden reprezentant organizacji pozarządowych (mimo, ze organizacje domagały się większej reprezentacji) . Wyraźnie widać, że obywatele i ich organizacje jedynie przeszkadzają
Czy organizacje nie mają nic do powiedzenia?
Ministerstwo zachowuje się tak, jakby organizacje były po to aby wspierać polityke ministra, a nie aby ministerstwo (w oparciu o zasade pomocniczości) wspierało obywateli w działaniach na rzecz rozwiązania ich problemów. A przecież wiele podejmowanych było prób włączenia się w reformę systemu. Pamiętacie może pomysły organizacji na zmiany w ratownictwie medycznym. Wielki był szum, bo Ministerstwo – idąc po najmniejszej linii oporu – zaprosiło do rozmów tylko jedna organizację, ale rzeczywisty problem był inny – za deklaracjami nie poszły działania. Teraz w kwestii dopalaczy MONAR pisze list otwarty , który wprost mówi wprost o tym, że “środki dotychczas marnowane na rutynowe akcje profilaktyczne lub zajęcia niemające z profilaktyką wiele wspólnego…” zgłasza też propozycje zmian w zakresie lecznictwa i co? Pewnie także nic. Obywatele i ich organizacje maja wiele do powiedzenia. O potrzebach pacjentów, o potrzebach społeczności lokalnych, o potrzebach różnych środowisk. Mają też całe spektrum działań, od profilaktyki i edukacji po konkretne działania np. w formie Niepublicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej. Nie branie ich zdania pod uwagę jest nie Tylko błędem ale i marnotrawstwem.
Organizacji powinny same
Cały ten wywód prowadzi mnie do konstatacji. Organizacje powinny przygotować własny wsad do przygotowywanej mapy Potrzeb Zdrowotnych. Niezależne prace, w których pokażemy rzeczywiste problemy, zaproponujemy przetestowane w organizacjach rozwiązania może być metoda najbardziej skuteczną. To nie tylko sposób na to by pokazać administracji jak wiele traci nie słuchając tych, którzy na co dzień borykają się z problemami, które administracja chce rozwiązać, ale moim zdaniem doskonałe narzędzie nacisku – również poprzez system monitoringu Funduszy Europejskich – na rzeczywiste i korzystne społecznie zmiany w systemie zdrowia publicznego. Myślę, że to podstawowe zadania dla tworzącego się ruchu Obywateli dla Zdrowia
Koordynowane inwestycje w zdrowie
jak to działa? W uproszczeniu. Instytucja Zarzadzająca RPO, czyli samorząd wojewódzki zgodnie z przyjeta strategia rozwoju województwa, w oparciu o zapisy samego RPO ale również tzw. SzOOP-ów (Szczegółowych Opisów Osi Priorytetowych) ogłasza konkursy (tzn. przeznacza część środków na finansowanie projektów, które zostana wybrane sposród zgłoszonych propozycji w oparciu o kryteria wyborów projektów) lub finansuje działania w trybie pozakonkursowym.
Wiele osób twierdzi, ze sprawa jest “pozamiatana” – wszystko ustalone, trzeba tylko poddać się temu co los i rządząca władza nam poda na tacy. Wydaje sie jednak, że wiele szczegółów można jeszcze dopracować, na wiele decyzji wpłynąć. Wiele zależy od reprezentantów organizacji pozarzadowych w Komitetach Monitorujacych. To oni mają – przynajmniej teoretycznie – wpływ na te wszystkie dokumenty i decyzje. Jednak czy kogoś interesuje, że środki na działania w słuzbie zdrowia mogą być niewykorzystane lub wykorzystane źle? W końcu mamy administrację od tego by się tym zajmowała. Tak, ale efekty tej działalnośći odczuwać bedziemy my wszyscy.
Zdrowie – komitet sterujacy czy podkomitet?
System koordynacji wdrażania Funduszy Europejskich jest w trakcie tworzenia. Co prawda ramy instytucjonalne sa określone w odpowiednich dokumentach, ale wiele zalezy od tego jak zapisy te bedą wprowadzane w życie. W jaki sposób bedzie realizowana zasada partnerstwa, jaka rolę przejma poszczególne instytucje. Podstawą oczywiscie są komitety monitorujące poszczególne programy, ale jest tez wiele innych ciał dialogu, których rola jaką spełnią (czy nie bedzie to czysta fasada) nie wydaje się do końca jasna. Mamy więc Krajowe Forum Terytorialne, którego działalność zamarła (i ciała pełniace fukcje regionalnych forów terytorialnych), mamy Komitet ds Umowy Partnerstwa i mamyKomitet Sterujący ds. koordynacji interwencji EFSIw sektorze zdrowia.O mozliwej roli komitetów sterujacych dyskutowaliśmy w trakcie prac nad nowa perspektywą jednak co praktycznie oznaczac bedzie powołanie takiego ciała dialogu, dopiero zobaczymy
O komitecie sterującym
W poniedziałek 20 lipca odbedzie sie ukonstytuowanie (przyjecie regulaminu) i pierwsze posiedzenieKomitetu Sterującego ds. koordynacji interwencji EFSIw sektorze zdrowia. To – według Umowy Partnerstwa – główne narzędzie koordynacji interwencji podejmowanych w sektorze zdrowia ze środków UE Komitet działa pod przewodnictwem ministra właściwego ds. Zdrowia (więcej o kompetencjach i formie działania po poniedziałku). . W skład Komitetu wchodzą w szczególności przedstawiciele ministra właściwego ds. rozwoju regionalnego, ministra właściwego ds. cyfryzacji, ministra właściwego ds. pracy i polityki społecznej oraz samorządy regionów, a także inni partnerzy właściwi w zakresie ochrony zdrowia.
Organizacje w komitecie
W sektorze organizacji pozarzadowych stało się głosno, gdy MZ zwróciło się do nieformalnego porozumienia organizacji Dialog dla Zdrowia, które (w oparciu o dość niejasne decyzje) traktowane było przez MZ jako partner do rozmowy. Wątpliwości budził nie tylko sposób wyboru, ale i kompetencje (funkcje obserwatora) i skład przedstawicieli organizacji (jeden przedstawiciel) działajacych na rzecz zdrowia. Spowodowało to protest części organizacji i reakcję MZ.
Podkomitet ds zdrowia
Konieczność powołania komitetu sterujacego nie przesadziło ani o jego składzie ani o formalnym umiejscowieniu (oczywiscie pewne było jedynie, ze bedzie działała przy Ministerstwie Zdrowia). W ramach prac nad powołaniem Komistetu ds. Umowy Partnerstwa (KUP) uznano, ze najlepszym miejscem dla Komistetu Sterujacego byłaby formuła podkomitetu KUP. Rozpoczęła sie nowa dyskusja, w której organizacje wskazane przez Radę Działalności Pożytku Publicznego wystosowały list w sprawie podkomitetu ds zdrowia do przewodniczacej KUP a jednocześnie Minister Infrastruktury i Rozwoju domagajac sie wiekszej reprezentacji NGO, pełnoprawnego ich umocowania i wyborów zapewnionych przez Radę Działalności Pożytku Publicznego. Zmiany zostały wprowadzone z zastosowaniem okresu przejsciowego
Udział organizacji w dialogu
Na spotkaniu, na którym podjeto decyzję o podjeciu działan na rzecz powołania ruchu Obywatele dla Zdrowia podjeto też decyzje o właczeniu sie w prace systemowe na rzecz wykorzystania funduszy europejskich na rzecz zmian w słuzbie zdrowia. W czwartek 16.07.15 odbyło się robocze spotkanie chetnych, podczas którego ustalono uwagi do kryteriów oceny programów, które maja być przedstawione na posiedzeniu Komitetu
Kolejne ważne posiedzenia Komitetu będą odbywać się we wrześniu, w związku z tym został ustalony kolejny termin spotkania roboczego Obywateli dla Zdrowia w tym temacie na 19 sierpnia na godzinę 10:00.